امروزه با گذشت بیش از یک قرن از ارائۀ نظریۀ نسبیت خاص آلبرت اینشتین، هنوز درک مفاهیم در این نظریه بسیار دشوار است. اگرچه روابط ریاضی، مفاهیمی چون اتساع زمان، انقباض طول و غیره را به سادگی در نظریۀ نسبیت خاص بیان میکند؛ اما درک شهودی این مفاهیم کار سادهای نیست. با توجه به اینکه شالودههای ذهنی ما براساس هندسۀ اقلیدسی و فیزیک نیوتنی و تجارب روزمره شکل گرفته، تغییر این بنیانهای ذهنی کار دشواری است. نظریۀ نسبیت خاص، همۀ بنیانهای ذهنی ما را دچار دگرگونی میکند و باعث میشود ما در آموختههای خود از مفاهیم اساسی فیزیک، بازنگری کنیم. اگرچه با مفاهیمی چون زمان، از دوران دبیرستان، آشنا شدهایم و آن را بهمنزلۀ یک پارامتر در تحول سیستمهای فیزیکی پذیرفتهایم، این مفهوم در فیزیک نسبیتی مانند مختصههای دیگر فضایی بهمنزلۀ یک مختصه تلقی میشود؛ بنابراین، مطالعۀ نظریۀ نسبیت، بسیار ارزنده است؛ زیرا در سادهترین سطح، ما را به اندیشیدن به مفاهیم اساسی رهنمون میکند و افقهای دیگری را بر ما میگشاید. جهان، دستکم آنگونه که ما تلقی کردهایم، ساده نیست و ساختارهای فیزیکی، پیچیدگیهای خاص خود را دارند.
پس از این مقدمه، با توجه به تجربۀ چند سالهام در تدریس نظریۀ نسبیت خاص به دانشجویان کارشناسی در دانشگاه آیت ا... العظمی بروجردی، خلأ کمبود یک منبع کارآمد در این حوزه را احساس کردم. بیشتر کتابهای نگارششده در این حوزه، نسبیت خاص را بهعنوان فصول اول کتاب نسبیت، شامل نسبیت خاص و عام بیان کردهاند و کمتر کتابی بهطور اختصاصی به نسبیت خاص پرداخته است. همچنین، کتابهایی که تنها نسبیت خاص را بیان کردهاند، فاقد مباحث کافی دربارۀ ابزار ریاضی نسبیت، یعنی تانسورها هستند؛ بنابراین، پس از برخورد با کتاب جامع نسبیت خاص نوشتۀ والریو فارائونی و نبود منبع درسی مناسب و بهروز برای درس نسبیت خاص که بتواند به زبانی مدرن، مفاهیم فیزیک نسبیتی را به دانشجویان آموزش دهد، تصمیم گرفتیم این کتاب را به زبان فارسی برگردانیم.
ویژگیهای بارز این کتاب به شرح ذیلاند:
- برخورداری از زبانی ساده و روشن و درعینحال، منسجم در آموزش درس نسبیت؛
- آموزش مفاهیم و ابزار ریاضی لازم برای درک مفاهیم و حل مسائل درس نسبیت؛
- تجسمبخشی و استفاده از ابزار هندسه برای آموزش بهتر درس نسبیت؛
- ایجاد زمینۀ لازم ادراکی و ابزاری برای آموختن سطوح بالاتر درس نسبیت، بهویژه نسبیت عام اینشتین؛
- دربرگیری مثالهای متعدد و وجود تمرینهای کافی در پایان هر فصل که به برخی از آنها پاسخ داده شده است.
این کتاب برای دانشجویان دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد مفید است.